نه تنها زينب از دين ياورى كرد

به همت كاروان را رهبرى كرد

به دوران اسارت با يتيمان

نوازش‏ها به مهر مادرى كرد

او حتى تسلى بخش دل امام سجاد عليه السلام بود، آن جا كه مى‏گفت: «لا يجز عنك ما ترى، فو الله ان ذلك لعهد من رسول الله الى جدك وابيك وعمك; [اى پسر برادر! ] آن چه مى‏بينى (شهادت پدر) تو را بى تاب نسازد . به خدا سوگند! اين عهد رسول خدا از جد و پدر و عمويت مى‏باشد .»

7- صبر

يكى از بارزترين اوصاف انسان‏هاى كامل، صبر و بردبارى در فراز و نشيب‏هاى روزگار و تلخى‏هاى دوران است . قرآن كريم در آيات متعددى به صابران بشارت دادهو پاداش‏هاى فراوان آن‏ها را يادآورى نموده است . زينب عليها السلام از اين جهت در اوج كمال قرار دارد . در زيارتنامه آن حضرت مى‏خوانيم: «لقد عجبت من صبرك ملائكة السماء; ملائكه آسمان از صبر تو به شگفت آمدند .» مخصوصا در ماجراى كربلا آن چنان صبر و رضا و تسليم از خود نشان داد، كه صبر از روى او خجل است .

خدا در مكتب صبر على پرداخت زينب را

براى كربلا با شير زهرا ساخت زينب را

بسان ليلة القدرى كه مخفى ماند قدر او

كسى غير از حسين بن على نشناخت زينب را

. . .

سلام بر تو اى كسى كه صبر شد حقير تو

نديده بعد فاطمه جهان زنى نظير تو

در مجلس ابن زياد; آن گاه كه آن ملعون با نيش زبانش نمك به زخم زينب مى‏پاشد و براى آزردن او مى‏گويد: «كيف رايت صنع الله باخيك واهل بيتك; كار خدا را با برادر و خانواده‏ات چگونه يافتى؟» او در واقع با تعريض مى‏خواهد بگويد كه ديدى خدا چه بلايى به سرتان آورد؟ زينب عليها السلام در پاسخ درنگ نمى‏كند، گويى از قبل براى اين شماتت‏ها انديشه نموده و پاسخى آماده كرده است . او با آرامشى كه از صبر و رضاى قلبى او حكايت داشت فرمود: «ما رايت الا جميلا ; جز زيبايى چيزى نديدم .» ابن زياد از پاسخ يك زن اسير در شگفت مى‏ماند، و ا ز اين همه صبر و استقامت و تسليم او در مقابل مصيبت‏ها متعجب مى‏شود و قدرت محاجه را از دست مى‏دهد .

اى زينبى كه محنت عالم كشيده‏اى

غير از بلا و درد به عالم چه ديده‏اى؟

يارب زنى و اين همه استوارى و علو

چون زينب صبور مگر آفريده‏اى؟

فضائل و مناقب حضرت زينب عليها السلام

طليعه سخن:

زينب عليها السلام دختر على و زهرا عليهما السلام در روز پنجم جمادى الاولى سال پنجم يا ششم هجرت در مدينه منوره ديده به جهان گشود، در پنج‏سالگى مادر خود را از دست داد و از همان دوران طفوليت‏با مصيبت آشنا گرديد . در دوران عمر با ركت‏خويش، مشكلات و رنج‏هاى زيادى را متحمل شد، از شهادت پدر و مادر گرفته تا شهادت برادران و فرزندان، و حوادث تلخى چون اسارت و . . . را تحمل كرد . اين سختى‏ها از او فردى صبور و بردبار ساخته بود.

او را ام كلثوم كبرى، و صديقه صغرى مى‏ناميدند . از القاب آن حضرت، محدثه، عالمه و فهيمه بود . او زنى عابده، زاهده، عارفه، خطيبه و عفيفه بود . نسب نبوى، تربيت علوى، و لطف خداوندى از او فردى با خصوصيات و صفات برجسته ساخته بود، طورى كه او را «عقيله بنى هاشم‏» مى‏گفتند . با پسر عموى خود «عبد الله بن جعفر» ازدواج كرد و ثمره اين ازدواج فرزندانى بود كه دو تن از آن‏ها (محمد و عون) در كربلا، در ركاب ابا عبد الله الحسين عليه السلام شربت‏شهادت نوشيدند.

آن بانوى بزرگوار سر انجام در پانزدهم رجب سال 62 هجرت، با كوله بارى از اندوه و غم و محنت و رنج دار فانى را وداع گفت . در اين مقال برآنيم كه گوشه هايى از مناقب و فضائل آن حضرت را بررسى و بيان كنيم .

1- زينت پدر

معمولا پدر و مادر نام فرزند را انتخاب مى‏كنند، ولى در جريان ولادت حضرت زينب عليها السلام والدين او اين كار را به پيامبر اسلام جد بزرگوار آن بانو، واگذار نمودند . پيامبر صلى الله عليه و آله كه در سفر بود، بعد از بازگشت از سفر، به محض شنيدن خبر تولد، سراسيمه به خانه على عليه السلام رفت، نوزاد را در بغل گرفت و بوسيد، آن گاه نام زينب (زين + اب) را كه به معناى «زينت پدر» است‏براى اين دختر انتخاب نمود.

2- علم الهى

مهمترين امتياز انسان نسبت‏به ساير موجودات - حتى ملائكه - دانش و بينش اوست . «وعلم آدم الاسماء كلها ثم عرضهم على الملائكة فقال انبئونى باسماء هؤلاء ان كنتم صادقين . قالوا سبحانك لا علم لنا الا ما علمتنا انك انت العليم الحكيم‏»; «سپس علم اسماء [ علم اسرار آفرينش و نامگذارى موجودات] را همگى به آدم آموخت . بعد آن‏ها را به فرشتگان عرضه داشت و فرمود: اگر راست مى‏گوييد، اسامى اين‏ها را به من خبر دهيد . عرض كردند: تو منزهى . ما چيزى جز آن چه به ما تعليم داده‏اى نمى‏دانيم; تو دانا و حكيمى .»

اذن دخول به حرم مطهر حضرت زينب (عليها السلام)

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ

بِاِذْنِ اللهِ وَاِذْنِ رَسُولِهِ وَاِذْنِ مَلائِكَتِهِ الْمُقَرَّبينَ وَاَنـْبِيـائِهِ الْمُرسَلينَ، وَالاَْئِمَّةِ الْمَعْصُومينَ، وَبِاِذْنِ السَيِّدَةِ زَيْنَبَ الْكُبْرى بِنْتِ الاِْمـامِ اَميرِ الْمُؤْمِنينَ عَلَيْهِ السَّلامُ، اَدْخُلُ هذِهِ الرَّوْضَةَ الْمُبـارَكَةَ، وَاَدْعُوا اللهَ بِفُنُونِ الدَّعَواتِ، وَاَعْتَرِفُ للهِِ بِالْعُبُودِيَّةِ، وَلِلنَّبِيِّ وَالاَْئِمَّةِ الْمَعْصُومينَ عَلَيْهِمُ اَلسَّلامُ بِالطّـاعَةِ، رَبِّ اَدْخِلْني مُدْخَلَ صِدْق، وَاَخْرِجْني مُخْرَجَ صِدْق، وَاجْعَلْ لي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطـاناً نَصيراً.

زيارت اوّل حضرت زينب كبرى (عليها السلام)

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ                  

اَلسَّلامُ عَلى آدَمَ صِفْوَةِ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلى نُوح نَبِيِّ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلى اِبْراهيمَ خَليلِ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلى مُوسى كَليمِ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلى عيسى رُوحِ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يـا رَسُولَ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يـا خَيْرَ خَلْقِ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يـا صَفِيَّ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يـا مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللهِ خـاتَمَ النَّبِيّينَ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يا اَميرَ الْمُؤْمِنينَ عَلِيَّ بْنَ اَبي طالِب وَصِيَّ رَسُولِ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلَيْكِ يا فاطِمَةُ سَيِّدَةَ نِسـاءِ الْعـالَمينَ، اَلسَّلامُ عَلَيْكُمـا يـا سِبْطَيْ نَبِيِّ الرَّحْمَةِ، وَسَيِّدَيْ شَبـابِ اَهْلِ الْجَنَّةِ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يـا عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ سَيِّدَ الْعـابِدينَ وَقُرَّةَ عَيْنِ النّـاظِرينَ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يـا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيٍّ باقِرَ العِلْمِ بَعْدَ النَّبِىِّ، اَلسَّلامُ عَلَيكَ يـا جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّد الصّـادِقَ الْبارَّ الاَْمينَ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يـا مُوسَى بْنَ جَعْفَر الطّـاهِرَ الطُّهْرِ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يـا عَلِيَّ بْنَ مُوسَى الرِّضَا الْمُرْتَضى، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يـا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيّ التَّقِيَّ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يـا عَلِيَّ بْنَ مُحَمَّد النَّقِيَّ النّـاصِحَ الاَْمينَ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يـا حَسَنَ بْنَ عَلِيّ، اَلسَّلامُ عَلَى الْوَصِيِّ مِنْ بَعْدِهِ، اَللّهـُمَّ صَلِّ عَلى نُورِكَ وَسِراجِكَ وَوَلِيِّ وَليِّكَ، وَوَصِيِّ وَصيِّكَ، وَحُجَّتِكَ عَلى خَلْقِكَ، اَلسَّلامُ عَلَيْكِ يـا بِنْتَ رَسُولِ اللهِ، السَّلامُ عَلَيْكِ يـا بِنْتَ فـاطِمَةَ وَخَديجَةَ، اَلسَّلامُ عَلَيْكِ يـا بِنْتَ اَميرِ الْمُؤْمِنينَ، اَلسَّلامُ عَلَيْكِ يـا اُخْتَ الْحَسَنِ وَالْحُسَيْنِ، اَلسَّلامُ عَلَيْكِ يـا بِنْتَ وَلِيِّ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلَيْكِ يا اُخْتَ وَلِيِّ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلَيْكِ يـا عَمَّةَ وَلِيِّ اللهِ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكـاتُهُ، اَلسَّلامُ عَلَيْكِ عَرَّفَ اللهُ بَيْنَنـا وَبَيْنَكُمْ فِى الْجَنَّةِ، وَحَشَرَنـا في زُمْرَتِكُمْ، وَاَوْرَدَنـا حَوْضَ نَبيِّكُمْ، وَسَقـانـا بِكَاْسِ جَدِّكُمْ مِنْ يَدِ عَلِيِّ بْنِ اَبي طـالِب، صَلَواتُ اللهِ عَلَيْكُمْ، اَسْئَلُ اللهَ اَنْ يُرِيَنـا فيكُمُ السُّرُورَ وَالْفَرَجَ، وَاَنْ يَجْمَعَنـا وَاِيّـاكُمْ في زُمْرَةِ جَدِّكُمْ مُحَمَّد صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ، وَاَنْ لا يَسْلُبَنـا مَعْرِفَتَكُمْ، اِنَّهُ وَلِيٌّ قَديرٌ، اَتَقَرَّبُ اِلَى اللهِ بِحُبِّكُمْ، وَالْبَرائَةِ مِنْ اَعْدائِكُمْ، وَالتَّسْليمِ اِلَى اللهِ راضِياً بِهِ غَيْرَ مُنْكِر وَلا مُسْتَكْبِر، وَعَلى يَقينِ مـا اَتى بِهِ مُحَمَّدٌ، وَبِهِ راض نَطْلُبُ بِذلِكَ وَجْهَكَ يـا سَيِّدي، اَللّهـُمَّ وَرِضـاكَ وَالدّارَ الآخِرَةَ، يـا سَيِّدَتي يـا زَيْنَبُ، اِشْفَعي لي فِى الْجَنَّةِ، فَاِنَّ لَكِ عِنْدَ اللهِ شَاْناً مِنَ الشَّاْنِ، اَللّهـُمَّ اِنّي اَسْئَلُكَ اَنْ تَخْتِمَ لي بِالسَّعـادَةِ، فَلا تَسْلُبْ مِنّي مـا اَنَا فيهِ، وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ اِلاّ بِاللهِ الْعَلِيِّ الْعَظيمِ، اَللّهـُمَّ اسْتَجِبْ لَنـا وَتَقَبَّلْهُ بِكَرَمِكَ وَعِزَّتِكَ، وَبِرَحْمَتِكَ وَعـافِيَتِكَ، وَصَلَّى اللهُ عَلى مُحَمَّد وَآلِهِ اَجْمَعينَ، وَسَلَّمَ تَسْليماً يـا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ.

نگاهي گذرا به زندگي پيام‌رسان كربلا حضرت زينب(س)

سرّ ني در نينوا مي‌ماند اگر زينب نبود كربلا در كربلا مي‌ماند اگر زينب نبود

مطالعه زندگي شخصيت‌هاي تاريخ به انسان كمك مي‌كند تا ره‌توشه‌اي براي آينده زندگي خود برگيرد, در نگاه ما, ائمه شيعه علاوه‌بر شخصيت تاريخي, داراي صفت عصمت نيز هستند كه باعث حجيت سيره آنها مي‌شود. زندگي اصحاب ائمه نيز به‌دليل قرابت آنها با معصوم, الگوي مناسبي براي تأسي ما به آنهاست.

در بين اصحاب ائمه, حضرت زينب مقام ويژه‌اي دارد, تا حدي كه مي‌توان گفت, اگر حضرت زينب (س) نبود, شايد از اسلام هم خبري نبود چه اينكه آن بزرگوار از عصر عاشورا رسالتي سنگين‌تر از رسالت حسين را بر دست‌هاي علي‌وار خويش گرفت و آن ادامه نهضت كربلا, عليه جنايت, دروغ و وحشت و اختناق است و آن هم در اوضاعي كه قهرمانان انقلاب مرده‌اند و مردان پيشگام اسلام دم فروبسته‌اند.

در اين مقاله برآنيم تا اشاره‌اي به زندگي آن بزرگوار داشته باشيم.

تولد: در پنجم جمادي‌الاول ششمين سال از هجرت پيامبر (صلي الله عليه و آله) در مدينه طيبه, سومين فرزند علي و فاطمه عليه‌السلام پا به عرصه وجود گذاشت[1] پيامبر خدا(صلي الله عليه و آله) نام زينب را براي وي برگزيد.[2]

كودكي

دختر بزرگوار فاطمه (سلام الله عليها) با اينكه بيش از پنج يا شش سال بيشتر وجود مقدس مادرش را درك نكرده بود, اما چنان تربيت‌شده بود كه از فاطمه (سلام الله عليها) روايت و حديث نقل مي‌كرد, حتي برخي از تاريخ‌نويسان خطبه فدك را به ايشان رسانده‌اند. او در كودكي به كمال و رشد رسيده بود, نقل مي‌كنند كه:

روزي اميرالمؤمنين (عليه السلام) زينب را كه در سن طفوليت بود روي زانوي خود نشانيد و به او فرمود: بگو احد ـ (يعني يكي) ـ گفت احد: فرمود: بگو اثنين ـ ( يعني دوتا) ـ زينب ساكت شد علي (عليه السلام) به او گفت: سخن بگو زينب گفت: زباني كه به گفتن يكي گردش كرده چگونه دوتا بگويد. علي (عليه السلام) دختر را به سينه چسباند و او را بوسيد.[3]